Tuesday, 17/1/2017 | : : UTC+0
Mjeksia Islame
Mjeksia Islame

Zhvillimi i embrionit njerëzor


Zhvillimi i embrionit njerëzor


embrioni
Zhvillimi i embrionit njerëzor (1/2)

Ajetet që flasin për këtë çështje:

“O njerëz, nëse ju dyshoni në ringjalljen, mendoni si Ne ju kemi krijuar prej dheut, pastaj prej nutfes (pikës së farës; spermatozoidi mashkullor, i cili fekondon vezën femërore), pastaj prej alakas (një copë gjaku e mpiksur), pastaj prej mudgas (një copë mishi në formën e diçkaje të kafshuar), me trajtë të plotë ose jo të plotë (me trajtë të plotë është fetusi që lind i gjallë, kurse jo i plotë është ai që dështon), me qëllim që t’jua bëjmë të qartë juve Fuqinë tonë”. (Haxh: 5).

“Ne e krijuam njeriun (Ademin) prej një cope balte. Pastaj e bëmë atë si një pikë në një vend të sigurt. Pastaj e shndërruam pikën në alek, pastaj alekun e shndërruam në mudga (diçka e kafshuar)…”. (Muminune: 12- 14).

Hadithet që flasin për këtë çështje:

Abdullah b. Mesudi thotë: Na ka thënë i Dërguari i Allahut, i cili thotë vetëm të vërtetën dhe i cili është i frymëzuar nga Allahu me të vërtetën: “Secili prej jush mblidhet dhe formohet në barkun e nënës dyzet ditë si ‘nutfe’, pastaj shdërrohet në ‘aleka’ në një periudhë të këtillë, pastaj shndërrohet në ‘mudga’ po në një periudhë të tillë. Pastaj Allahu dërgon një melek, i cili fryn në të shpirtin dhe urdhërohet të shkruaj katër gjëra: riskun e tij, exhelin e tij, punët që do të kryej dhe a do të jetë i lumtur apo i mjerë”.

Sipas një varianti të këtij hadithi që shënohet tek Buhariu, Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, thotë: “Dhe dërgohet meleku e urdhërohet të shkruaj katër gjëra, më pas meleku fryn në të shpirtin”.

Malik b. Huvejrithi tregon se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, ka thënë: “Kur Allahu do të krijojë një njeri, burri bën marrëdhënie me gruan dhe fara e tij qarkullon në trupin e femrës, dhe kur vjen dita e shtatë, Allahu e mbledh farën në mitër dhe i sjell shëmbëllimin e çdo paraardhësi ndërmjet tij dhe ndërmjet Ademit, pastaj i jep shëmbëllimin e njërit prej tyre”. Pas kësaj Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, lexoi ajetin e Kuranit: “Të formësoi në atë shëmbëllim që deshi”. (Infitar: 8). Shënojnë Taberaniu dhe Ibën Mendeh. Albani e ka klasifikuar në serinë e haditheve të sakta (3330).

Buhariu dhe Muslimi shënojnë hadithin e përcjellë nga Ebu Hurejra, i cili rrëfen se një burrë shkoi tek i Dërguari i Allahut dhe tha: Gruaja ime ka lindur një djalë të zi. Në këtë mënyrë, -tregon Ebu Hurejra, – ai e hidhte fjalën për mohimin e tij. Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, e pyeti: “A ke deve?” – “Po”, – u përgjigj ai. – “Çfarë ngjyre kanë?” – “Të kuqe”. “A ka ndër to të murrme?” -Po,- tha ai. “Nga i ka ardhur kjo ngjyrë?” “O i Dërguari i Allahut! Mbase i ka ngjarë një rrënje të mëparshme (d.m.th., ndoshta i ka ngjarë një deveje paraardhëse që ka qenë me ngjyrë të murrmë). Atëherë Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, tha: “Edhe ky ndoshta i ka ngjarë një rrënje paraardhëse (d.m.th., edhe ky ndoshta i ka ngjarë një paraardhësi të zi nga ana jote ose nga ana e gruas tënde)”.

Në Sahihun e Muslimit shënohet se Hudhejfe b. Usejdi ka përcjellë, që i Dërguari i Allahut salallahu alejhi ue selem, ka thënë: Kur nutfa kalon dyzet e dy net, Allahu i dërgon një melek, i cili i jep formën, i krijon dëgjimin, shikimin, lëkurën, mishin dhe kockat, e pastaj thotë: O Zoti im! A mashkull apo femër? Kështu, Zoti yt vendos atë që do dhe meleku shkruan. Pastaj meleku thotë: O Zoti im, sa do të jetë exheli i tij. Kështu, Zoti yt thotë çfarë do dhe Meleku shkruan. Pastaj meleku thotë: O Zot im, sa dhe cili do të jetë risku i tij? Zoti yt përcakton çfarë do dhe meleku shkruan. Pas kësaj meleku del me fletushkën në dorë dhe nuk shton e as nuk pakëson gjë nga ajo që iu diktua”.

Sipas një varianti tjetër të hadithit të Hudhejfe b. Esidit te Muslimi thuhet se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, ka thënë: “Meleku hyn te ‘nutfa’ dyzet ose dyzet e pesë net pasi ka zënë vend në mitër dhe thotë: O Zot, do të jetë i mjerë apo i lumtur? Kështu shkruhet njëra prej tyre. Thotë: O Zot, mashkull apo femër? Shkruhet njëra prej tyre. Gjithashtu shkruhet puna që do të bëjë, jeta, exheli dhe risku i tij dhe pastaj palosen fletët dhe as nuk shtohet e as nuk pakësohet gjë në to”.

Sipas një versioni të tretë të këtij hadithi po te Muslimi, thuhet: “Nutfa qëndron në mitër dyzet dit, pastaj zbret në të meleku dhe thotë: O Zot, mashkull apo femër? Kështu Allahu e bën mashkull ose femër. Thotë: O Zot! Sakllam apo jo? Allahu e bën sakllam ose jo sakllam. Pastaj meleku pyet: O Zot! Sa do jetë risku i tij? Cili do jetë exheli i tij, Cili do të jetë karakteri i tij? Pas kësaj, Allahu e bën të mjerë ose të lumtur”.

Sipas një versioni të katërt po te Muslimi thuhet: “Për këqyrjen e nutfes është ngarkuar një melek”. Kështu, kur Allahu do të krijojë diçka me lejen e Vet pasi kalojnë dyzet e ca net …” vazhdon hadithi si në versionet e tjera.

Buhariu dhe Muslimi shënojnë hadithin e përcjellë nga Enesi, se Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, ka thënë: “Allahu ka ngarkuar një melek për mitrën dhe në varësi të fazave të zhvillimit të embrionit ky melek thotë: O Zot, është bërë nutfa, O Zot është bërë alaka, o Zot është bërë mudga. Kur Allahu do të shfaqë vendimin dhe paracaktimin e tij për krijimin e diçkaje, Ai e shfaq. Meleku vazhdon e thotë: O Zoti im! Do të jetë mashkull apo femër? Do të jetë i mjerë apo i lumtur? Sa është risku? Cili është exheli? Kështu të gjitha këto shkruhen, ndërkohë që njeriu është në barkun e së ëmës”.

Qëllimi i citimit të të gjitha këtyre haditheve dhe varianteve të tyre është se ato sqarojnë njëra-tjetrën dhe nxjerrin në pah qëllimin e Pejgamberit salallahu alejhi ue selem. Në mënyrë që konkluzionet e nxjerra nga hadithet të jenë të sakta, ato duhet të dalin nga shqyrtimi i të gjitha citateve dhe të dhënave që kanë të bëjnë me to. Po ashtu duhet të merret parasysh edhe shpjegimi që japin dijetarët për këto hadithe.

Sipas hadithit të Hudhejfes shkrimi i gjërave të lartpërmendura bëhet në krye të dyzet ditëve ose dyzet e ca ditëve, kurse nga hadithi i Ibën Mesudit mund të kuptohet se shkrimi bëhet në krye të njëqind e njëzet ditëve. Për bashkimin mes këtyre haditheve dijetarët kanë dhënë disa mendime, por më e pranueshme është se shkrimi bëhet në krye të dyzet ditëve ose dyzet e ca ditëve. Sipas këtij mendimi me fjalën ‘thumme- pastaj’ është synuar renditja e të dhënave dhe jo renditja e gjërave për të cilat jepen të dhëna.

Në Musnedin e “Bezarit” shënohet se Ibën Omeri ka treguar që Pejgamberi salallahu alejhi ue selem, ka thënë: Kur Allahu krijon njeriun, meleku i caktuar për këqyrjen e mitrave thotë: O Zot, mashkull apo femër? Kështu Allahu i jep urdhër melekut, që të shkruajë atë që ka vendosur. Pastaj meleku thotë: O Zot, i mjerë apo i lumtur? Kështu Allahu e urdhëron melekun të shkruajë atë që ka paracaktuar. Më pas meleku shkruan midis dy syve të fetusit gjithçka që do t’i ndodhë, deri edhe fatkeqësitë që do t’i ndodhin”. Nga ky hadith kuptohet se meleku i shkruan gjërat midis syve të fëmijës, kështu që nga hadithet del se meleku i shkruan edhe në fletushkë edhe midis dy syve të fëmijës.

Nga hadithet po ashtu mësohet se Allahu cakton një melek, i cili e këqyr vazhdimisht ‘nutfen’, dhe prandaj kur bëhet nutfe thotë: O Zot është bërë ‘nutfe’… Kështu meleku shpreh fazat në të cilat kalon zhvillimi i embrionit, me urdhër të Allahut, edhe pse Allahu e di një gjë të tillë. Pra, meleku shprehet dhe vepron në disa etapa. Së pari, kur embrioni është nutfa. Së dyti, kur është ‘alaka’. Së treti, kur bëhet ‘mudga’. Së katërti, vepron për formësimin e mëtejshëm dhe përsosjen e krijimit dhe të dëgjimit, shikimit, lëkurës, mishit, kockave etj. Së pesti, dërgohet, hyn dhe i shkruan gjërat e parapërmendura në krye të dyzet netëve ose dyzet e ca netëve, gjë që ndryshon në varësi të zhvillimit dhe formimit të embrionit, pasi embrioni mund të marrë formën e plotë si njeri në dyzet ditë, ose pak para dyzet ditëve, ose pak pas dyzet ditëve. E gjashta, pas njëqind e njëzet ditëve i fryn shpirtin.

Nga hadithi i Hudhejfe b. Esidit kuptohet se formësimi i embrionit dhe krijimi i dëgjimit, shikimit, lëkurës dhe kockave plotësohet në krye të dyzet ditëve. Kjo do të thotë se fazat ‘nutfa’, alaka dhe mudga zhvillohen gjatë dyzet ditëve të para. Ibën Rexhebi ka përmendur se edhe thëniet e dijetarëve të mjekësisë janë në përputhje me këtë fakt. Sipas tyre embrioni mund të formësohet në krye të 35 ditëve, ose dyzet ditëve, ose e shumta në krye të 45 ditëve. Hadithi i Malik b. Huvejrithit, i cili flet për mbledhjen dhe ngjizjen e nutfas në ditën e shtatë, tregon se zhvillimi i organeve të trupit fillon që në ditën e shtatë. Allahu i Lartësuar thotë: “Ne e krijuam njeriun nga ‘nutfa’ e përzier (emshaxh)”. Disa dijetarë të hershëm janë shprehur se fjala ‘emshaxh’ nënkupton venat e gjakut që gjenden në nutfa. Rrjedhimisht zhvillimi i organeve të fetusit fillon para dyzet ditëve dhe kompletohet në krye të dyzet ose dyzet e ca ditëve. Edhe hadithi i Ibën Mesudit duhet të shpjegohet në përputhje me këtë fakt, pasi sipas një transmetimi që përmend Taberaniu edhe vetë Ibën Mesudi ka thënë që fëmija mund të formohet para dyzetëditëshit të tretë.

Një shkrim tjetër i dobishëm  Kur'ani dhe shkenca

Tre fazat e zhvillimit të embrionit: ‘nutfa’, alaka, dhe mudga, flasin për një të vërtetë shkencore, të cilën Kurani i Madhërishëm e ka përmendur që para 14 shekujsh, gjë që pa diskutim është një mrekulli shkencore, e cila dëshmon se Kurani është Libër i Zotit dhe se Muhamedi është i Dërguari i Allahut.

Allahut i Lartësuar i dha Muhamedit salallahu alejhi ue selem, shumë shenja e mrekulli, të cilat dëshmojnë që është i Dërguari i Allahut, si Israja dhe Miraxhi, çarja e hënës, gufimi i ujit midis gishtërinjve të tij, shtimi e begatimi i ushqimit dhe i ujit, mallëngjimi i filizit të palmës, shërimi i disa sëmundjeve me lejen e Allahut etj. Mirëpo mrekullia dhe shenja më madhe e Pejgamberit salallahu alejhi ue selem, është Kurani.

Allahu i Lartësuar e bëri Kuranin mrekullinë më të madhe të Pejgamberit salallahu alejhi ue selem, ngaqë mesazhi i tij është për të gjithë popujt dhe për të gjitha brezat. Mesazhi i tij vlen për çdo kohë dhe për çdo vend. Prandaj Allahu i shpalli Kuranin (fjalën), si sfidë ndaj përgënjeshtruesve të të gjitha kohëve deri në Ditën e Gjykimit. Po të ishte mrekullia më e madhe e Pejgamberit salallahu alejhi ue selem, diçka materiale, sikurse e kanë pasur të dërguarit para tij, ajo do të gjunjëzonte vetëm njerëzit që e shikonin, dhe pas kësaj do të mbetej një tregim, që do të përcillej nga njerëzit, dhe jo një realitet i prekshëm, i kapshëm dhe i dëshmuar nga njerëzit e çdo kohe, sikurse është Kurani i Madhërishëm. Allahu i Lartësuar thotë: “Sikur të donim Ne, do të zbritnim nga qielli një shenjë, para së cilës ata do të përulnin kokat.” (Shuara: 4). Atëherë Allahu e bëri Kuranin mrekulli të gjallë e të përjetshme, për t’i nënshtruar, përulur e gjunjëzuar njerëzit në çdo kohë.

Mrekullia e Kuranit qëndron në katër aspekte:

1- Stili, ndërtimi dhe retorika gjuhësore. Arabët në kohën e Pejgamberit shquheshin për poezi e ligjërime. Ata ishin të zotët e fjalës dhe retorikës. Ata ngrinin juri të veçanta për vlerësimin e poezive dhe ligjërimeve dhe i varnin në muret e Qabesë. Megjithatë Allahu u bëri sfidë duke u kërkuar të sillnin, a të hartonin qoftë edhe një sure si të Kuranit, por ata nuk mundën ta bënin një gjë të tillë, edhe pse ishin të interesuar të mposhtnin Pejgamberin salallahu alejhi ue selem, Allahu thotë: “Nëse ju dyshoni në atë që ia kemi zbritur robit tonë, atëherë hartoni një sure të ngjashme me atë që ia kemi shpallur atij! Thirrni në ndihmë edhe dëshmitarët tuaj që i adhuroni në vend të Allahut, nëse jenë të sinqertë. Nëse këtë nuk e bëni dhe kurrsesi nuk do të mundeni ta bëni, atëherë ruajuni zjarrit, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët dhe që është përgatitur për të ndëshkuar mohuesit.”. (Bekare: 23-24).

2- Lajmërimi për gjëra që kishin ndodhur më herët dhe që nuk i dinte askush, si dhe lajmërimi për gjëra që do të ndodhin në të ardhmen, siç është rasti i betejës që u zhvillua mes romakëve dhe persianëve, të cilën e fituan Romakët, fitore kjo për të cilën Allahu flet në fillimin e sures Rrum.

3- Kodet ligjore, të cilat rregullojnë marrëdhëniet e njeriut me Zotin, marrëdhëniet e njeriut me njeriun dhe marrëdhëniet e njeriut me krijesat e tjera.

4- Të vërtetat shkencore, të cilat përputhen me atë që është zbuluar në kohën tonë, siç është zhvillimi i embrionit njerëzor, krijimi i maleve si kunja për stabilizimin e tokës, rrumbullakësia e tokës, e shumë të tjera.

Allahu i Lartësuar ka bërë që shenja më e madhe që i jepej të Dërguarit të përbënte sfidë ndaj njerëzve në ato fusha, ku ata shquheshin më shumë. P.sh., në kohën e Musait dhe pikërisht në Egjipt ishte shumë e përhapur magjia dhe magjistarët. Njerëzit ishin shumë të dhënë pas magjisë. Prandaj Allahu i dha Musait si shenjën më të madhe, shkopin, me të cilin ai arriti t’i mposhtë magjistarët. Në kohën e Muhamedit salallahu alejhi ue selem, njerëzit ishin të dhënë pas fjalës. Ligjëruesit, oratorët dhe poetët e asaj kohe i magjepsnin njerëzit me aftësitë e tyre komunikuese, ndaj edhe Allahu i sfidoi me anë të Kuranit. Meqenëse në kohën tonë njerëzit janë kryesisht të dhënë pas zbulimeve, kërkimeve dhe të dhënave shkencore, Kurani i Madhërishëm si mrekullia më e madhe e Profetit, pa diskutim përmban të vërteta, të cilat i sfidojnë e i gjunjëzojnë përgënjeshtruesit edhe në këtë fushë, sepse siç u tha Kurani është shenjë dhe mrekulli e vazhdueshme, një karakteristikë kjo e mesazhit të Pejgamberit salallahu alejhi ue selem, në tërësi. Zoti thotë në Kuran: “Ne do t’u tregojmë atyre shenjat tona në hapësirat tokësore e qiellore, si dhe në vetvete, derisa t’u bëhet plotësisht e qartë se ai (Kurani) është e vërteta. Vallë, a nuk të mjafton ty që, Zoti Yt është Dëshmues i çdo gjëje?!”. (Fusilet: 53).

Mirëpo në lidhje me këtë çështje duhet të bëjmë disa sqarime:

Së pari, kjo që u tha më lart është përgjigja më e mirë që mund t’u jepet atyre që janë skeptikë ndaj mrekullive shkencore të Kuranit dhe që e shohin me dyshim këtë aspekt të mrekullisë së Kuranit.

Së dyti, sipas konceptit tonë si muslimanë burimet e të ardhurave janë të balancuara me nevojat e njerëzve. Allahu i Lartësuar thotë: “Nuk ka asnjë send që të mos gjenden tek Ne thesaret e tij, por prej tij Ne japim me masë të caktuar.”. (Hixhër: 21). Nga kjo del se kur shtohen njerëzit dhe për pasojë edhe nevojat e tyre, atëherë shtohen edhe burimet në mënyrë që të ruhet ekuilibri i përmendur. Kjo është ligjësia që ka vënë Allahu për burimet dhe për nevojat e njerëzve. Nisur nga ky fakt, edhe zbulimet e burimeve të ndryshme gjatë gjithë kohëve janë në përputhje me këtë ligjësi. Allahu e ka bërë njeriun mëkëmbës në tokë dhe e ka pajisur me aftësi për të zbuluar ligjësitë e burimet natyrore dhe për t’i vënë në shërbim të tij. Prandaj Allahu u bën të mundur njerëzve nga një kohë në tjetrën të zbulojnë ligjësi, që nuk njiheshin më parë. Ndonëse në kohën tonë janë bërë zbulime marramendëse për shumicën e njerëzve, zbulimi i ligjësive të ndryshme natyrore është një proces që ka ekzistuar në të gjitha etapat e historisë njerëzore dhe nuk e ka zanafillën në kohën tonë. Fakti që njeriu i kohës tonë di më shumë ligjësi natyrore, të dhënat e të cilave janë akumuluar me kalimin e kohës, dhe arrin të fluturojë në hapësirë, nuk do të thotë se ka aftësi logjike e perceptuese më shumë se njeriu i kohëve të shkuara, pasi sot me të vërtetë vëllimi i njohurive dhe i të dhënave është më i madh, por kjo nuk do të thotë se edhe aftësitë logjike e perceptuese të njeriut të sotëm janë më të mëdha. Pra, në fakt është zgjeruar gama e njohurive, por nuk është zhvilluar mendja e njeriut. Aftësitë mendore të njeriut nuk shkojnë drejt shtimit e përsosjes, por drejt dobësimit dhe pakësimit. Të thuash se sasia e madhe e njohurive që njeriu zotëron sot lidhur me ligjësitë natyrore është një tregues për evoluimin e mendjes, është njësoj sikur të thuash, se njohja e punëve të dynjasë dhe vënia pasuri është një tregues se i pasuri është më i mençur se i varfëri, gjë që është e pavlefshme, sepse siç dihet kryesisht dijetarët kanë qenë të varfër. Madje edhe ata që kanë bërë zbulime shkencore kanë qenë të varfër. Me përjashtim të studiuesve të kohës sonë, të cilët i përdorin zbulimet dhe teknologjinë për t’u pasuruar e për të bërë dynja. Sikurse pasuria e dynjaja nuk e ngre njeriun, po qe se nuk e përdor për t’i bërë ibadet Allahut, po ashtu edhe njohuritë shkencore, që janë pjesë e dynjasë nuk e nderojnë njeriun, nëse nuk i përdor për të përmbushur qëllimin për të cilin Allahu e ka sjellë në dynja. Një njeri i thjeshtë që di fare pak nga punët e dynjasë dhe njohuritë shkencore, por që e njeh Zotin, e beson Ahiretin, e di se dynjaja është vendkalim, se dynjaja nuk duhet të jetë qëllimi i njeriut, pasi ajo do të zhduket, është më i mençur dhe më i nderuar se një zbulues, studiues, kërkues që njeh shumë ligjësi të jetës e të natyrës dhe nuk i tejkalon këto caqe për të njohur e për të adhuruar Krijuesin e jetës dhe Krijuesin e ligjësive natyrore. Kështu muslimani e shikon përparimin ekonomik dhe progresin teknologjik si pjesë të dynjasë, e cila assesi nuk duhet ta shushasë e ta bëj për vete. Zoti thotë: “O njerëz! Pa dyshim, premtimi i Allahut (Dita e Gjykimit) është i vërtetë, prandaj të mos ju mashtrojë kurrsesi jeta e kësaj bote dhe të mos ju mashtrojë shejtani, duke ju larguar nga rruga e Allahut.” (Fatir: 5). Po ashtu thotë: “Jeta e kësaj bote, nuk është gjë tjetër, veçse argëtim dhe lojë. Ndërsa jeta e botës tjetër, pikërisht ajo është jeta e vërtetë. Veç sikur ta dinin!” (Ankebut: 64).

SHKRUAN: ISMAIL BARDHOSHI

image_pdf
Tags:

Categories

Archives